خواص شوید (0 تا 100 نکات درمانی و تغذیه ای)
خواص شوید
نکات درمانی شوید
شوید ،بادشکن محرک تقویت کننده معده مدر قاعده آور زیاد کننده شیر برطرف کننده قولنج معده هضم کننده غذا و به عنوان چاشنی در تهیه انواع غذاها کاربرد دارد تنظیم کننده فعالیتهای سیستم گوارشی ضد نفخ ضد گرفتگی و کولیتهای شکم است؛ این گیاه خاصیت ضد میکروبی و ضد عفونی کنندگی دارد؛ این گیاه برای کودکانی که از تفخ و یا دردهای شکمی رنج میبرند مفید و موثر است؛ بانوان شیرده که شیر آنها کم است میتوانند روزی چند بار دمکرده بذر شوید میل کنند و یا در غذای خود مصرف کنند که به طور معجزه آسایی شیر آنها زیاد خواهد شد؛ در مورد بیمارانی که مبتلا به استفراغ شدید هستند و هیچ غذایی حتی آب را نمیتوانند در معده خود نگاه دارند بهترین درمان شوید است این بیماران باید دمکرده شوید را آهسته آهسته بنوشند؛ از دمکرده شوید می توانید برای تقویت ناخنهای پای خود استفاده کنید بدین منظور کافی است پاهای خود را در دمکرده شوید قرار دهید؛ در چین شوید را برای کمردردهایی که به علت گرفتگی عضلاتی باشد به کار میبرند یک نسخه کهن چینی برای باد فتق از بذر شوید استفاده میکند برگ و ساقه های شوید برای پایین آوردن چربی خون مفید است؛ مصرف اسانس شوید در مقادیر معمولی غیر سمی است؛ عصاره الکلی میوه های شوید دارای اثرات ضد التهابی و آرامبخشی میباشد؛ اسانس روغنی شوید برای نابودی کرم قلاب دار مفید است در طب سنتی از شوید در درمان نفخ سوء هاضمه و سکسکه استفاده میکردند و برای شوید آثار افزاینده شیر و مسکن به ویژه درد مفاصل قائل بوده،اند مصرف عصاره شوید و ماساژ شوید بر روی شکم کودکانی که دارای تفخ هستند بسیار مفید است؛ شوید در درمان سوء هاضمه، نفخ به) ویژه نفخ کودکان و اسپاسم به کار برده می شود اثرات مسکن محرک ترشح شیر مدر و کاهش دهنده چربی خون از آن گزارش شده است.
نکات تغذیه ای شوید
در مصارف خانگی به عنوان چاشنی در تهیه انواع غذاها به کار میرود نوشیدن چای شوید بهترین شیوه مصرف است؛ اسانس شوید به عنوان طعم دهنده و معطر کننده در صنایع غذایی و فرآورده های آرایشی بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد؛ برگهای تازه و خشک شده این گیاه مانند زیره سیاه معطر میباشند و برای طعم دهی در بسیاری از غذاها به کار برده میشوند از شوید به عنوان یک ادویه در تهیه غذاهای کشورهای ،یونان اسکاندیناوی و آلمان به شکل گسترده ای استفاده میشود؛ از دانه های شوید برای طعم بخشی به انواع نانها پنیرها و سسهای سالاد بهره میبرند و از شوید خشک یا تازه در تهیه انواع سالادها پخت انواع ماهیها و در پخت انواع سوپ ها استفاده میکنند؛ بهترین دانه های شوید موجود در بازار دانه های تولیدی کشور هند می باشد از دانه های شوید در تهیه انواع ترشیها سسها و تانها میتوانید استفاده کنید؛ دانه های شوید عطر و طعمی قوی دارند و میتوانند عطر سایر ادویهها را تحت تاثیر مستقیم قرار دهند به همین علت توصیه میشود از دانه های شوید در مقادیر کم در هنگام آشپزی استفاده کنید؛ از دانه های شوید میتوانید در تهیه و پخت انواع سبزیجات مانند هویج و کدو بهره ببرید و طعمی مطبوع به دست آورید؛ شوید یک مکمل عالی برای تهیه غذاهای حاوی سیب زمینی تخم مرغ و در تهیه انواع ترشیها به خصوص خیارشور می باشد؛ برای تهیه دمکرده شوید کافی است به ازای هر فنجان آب ،جوش دو قاشق چایخوری دانه های شوید را اضافه کرده و اجازه دهید به مدت ده دقیقه دم بکشد سپس این دمکرده گیاهی را میتوانید تا دو فنجان در روز میل کنید.
نکات احتیاطی
در آزمایشاتی که روی حیوانات انجام شده ،است نشان داده شده است که شوید علاوه بر تاثیرات محرک زایی شدید سبب بروز فلج شده و مصرف این گیاه در دزهای بالا خاصیت مسموم کنندگی و کشندگی دارد بذر شوید در زنان باردار احتمال سقط جنین را به همراه دارد؛ زیاده روی در مصرف شوید نیروی جنسی را ضعیف و بینایی چشم را کم میکند گزارش شده که مصرف زیاد برگهای شوید باعث بروز لکه های سیاه بر روی پوست میشود که به علت ترکیبات فوراتوکومارینی شوید است.
تاریخچه شوید
منشاء شوید از کشورهای ایران مصر و هند بوده است و از این کشورها به قاره های اروپا و آمریکا منتقل و کشت شده است در اکثر کشورهای اطراف دریای مدیترانه کشت شوید رایج است؛ در برخی از نواحی این کشورها باد باعث پراکنده شدن بذر شوید و خودرو شدن آن شده است به طوری که در برخی از چمنزارها و یا کناره های سنگها پیاده روها و خانه های ییلاقی شوید به شکل وحشی پراکنش دارد؛ در اروپا بذر شوید در پاییز میرسد و پرندگان کوچک آن را سمی میدانند و به آن نزدیک نمیشوند؛ اولین شواهد باستان شناسی کشت شوید در طول اواخر دوره نوسنگی است رومیان معتقد بودند گیاه شوید سمبل و نشانه خوش شانسی می باشد؛ نام گیاه شوید در زبان انگلیسی از کلمه Dilla که یک لغت کهن و به معنی آرامش است گرفته شده است، شوید در تمام تابستان گل دارد ولی گل آن از شیره و گرد گل کمی برخوردار است بر روی برگهای پاپیروس که در مصر به دست آمده نوشته شده است که مصریان قدیم شوید را مانند سبزی خوردن همراه با غذا مصرف میکردند؛ در تورات گفته شده است که قوم بنی اسرائیل به شوید به عنوان یکی از سبزیهای مفید توجه داشته اند و مانند زیره از آن بهره می برده اند؛ یونانیان قدیم شوید را سبزی دارویی با خاصیتهای اعجاب انگیز میدانستند فیثاغورث و بقراط حکیم معتقد بودند گرفتن چند برگ شوید در دست چپ انسان را از بیماری حمله و صرع محافظت میکند در روم باستان شوید نشانه سر زندگی و شادابی بوده است به همین خاطر گلادیاتورها به جستجوی روغن آن بودهاند تا بتوانند به وسیله آن قدرتمند شوند پیروان مکتب پزشکی سالرن عقیده داشتند که شوید بادشکن است و افراد چاق را لاغر میکند؛ ماتیول هم عقیده داشته است که اگر کسی دچار سکسکه شد باید ابتدا مقداری بذر شوید را در آتش ریخته و بسوزاند سپس به فردی که دچار سکسکه شده است گفته شود که از دود به دست آمده نفس بکشد به این ترتیب مشکل وی رفع خواهد شد. امروزه شوید در بیشتر نقاط جهان از جمله بخشهای جنوبی اروپا ،ایران ،مصر آمریکا و چین تکثیر میشود.
گیاه شناسی شوید
شوید با نام علمی Anethum graveolens گیاهی یک ساله از خانواده چتریان به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر تا یک متر گاهی بیشتر و دارای ریشه ای ،راست مخروطی شکل و به رنگ سفید دارد؛ طول ریشه متغیر و بین ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر می باشد، ساقه آن منشعب استوانه ای بی ،کرک دارای خطوط طولی و در محل گرهها کمی فرو رفته است برگها ،کوچک ،متناوب بی کرک با پهنک منقسم به بریدگیهای نازک و نخی ،شکل گلها ،کوچک دو جنسی و رنگ آنها زرد است و در انتهای ساقه های اصلی و فرعی در چترهای مرکب به قطر ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر پدیدار میشوند میوه ،فندقه تخم مرغی شکل پنج تا شش میلی متر طول سه تا چهار میلی متر عرض و نیم تا یک میلی متر ضخامت دارد رنگ میوهها بذر) قهوه ای تیره است؛ در ناحیه پایینی میوه چهار و در قسمت بالایی آن دو حجره اسانس وجود دارد.
شوید گیاهی مدیترانه ای و روز بلند است و در تمام نقاط دنیا میروید در طول رویش به خصوص در مرحله رشد گلها و تولید میوه به هوای گرم و نور کافی نیاز دارد؛ این گیاه به سرما حساس نیست و بذر در درجه حرارتهای پایین قادر به رویش است، درجه حرارت مناسب برای رویش بذر هشت تا ده درجه سانتیگراد است؛ دوره رویشی گیاه کوتاه است؛ از بدو رویش بذر تا رسیدن میوه ها مدت زمانی برابر با ۱۰۰ تا ۱۲۰ روز به طول می انجامد؛ شوید را در هر نوع خاکی به غیر از خاکهای بسیار سبک و تهی از مواد و عناصر غذایی و خاکهای سنگین رسی می توان کشت کرد خاکهای مناسب برای کشت شوید خاکهایی با بافت متوسط و با رطوبت کافی است گیاه تا قبل از گلدهی از رشد و تمو سریعی برخوردار است و در طول رویش به مقادیر فراوان آب نیاز دارد.
آماده سازی خاک
شوید به بستر مناسب و عاری از علف هرز نیاز دارد خاک سطحی باید نرم و کم و بیش متراکم و فاقد پستی بلندی باشد تا جوانه زدن بذور؛ یکنواخت انجام گیرد؛ در پاییز باید زمین شخم زده شود و یک سوم نیتروژن به همراه کودهای فسفره و پتاس لازم به خاک اضافه شود و سپس در اواخر اسفند با انجام دیسک مناسب اقدام به شکستن سله ها و خرد کردن کلوخ ها نمود و زمین را برای کشت تسطیح کرد؛ بذر گیاه شوید کوچک است و باید خاک سطحی نرم و متراکم باشد تا استقرار بذر به خوبی انجام گیرد؛ قبل از کاشت انجام غلتکی سبک توصیه میشود تا خاک سطحی متراکم شود و پس از کاشت انجام غلتک سبکی به منظور تماس بذر با خاک جهت تسریع در جذب آب و عناصر غذایی و در نتیجه تسریع و هماهنگی در رویش بذرها ضروری است.
تاریخ و فواصل کاشت
زمان و نحوه کاشت شوید به چگونگی استفاده از اجزا گیاه بستگی دارد اگر هدف از کشت تهیه بذر و استخراج اسانس از پیکر رویشی گیاه باشد؛ کشت مخلوط صورت نگیرد و زمان مناسب برای کاشت شوید اوایل بهار میباشد؛ اگر هدف از کاشت شوید عنوان ادویه و سبزی باشد از اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت زمان مناسب کاشت گیاه میباشد و میتوانید از کشت مخلوط بهره ببرید؛ عمق بذر یک و نیم تا دو سانتیمتر مناسب است و اگر برای استفاده از پیکر رویشی و ادویه کشت میشود؛ فاصله ردیف ها از یکدیگر ۱۲ سانتیمتر مناسب میباشد؛ اما اگر هدف از کاشت شوید استخراج اسانس از پیکر رویشی گیاه باشد فاصله بین ردیفها از یکدیگر ۲۴ سانتیمتر مناسب خواهد بود؛ مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار ۱۲ تا ۲۰ کیلوگرم می باشد.
کاشت
شوید را به شکل کرتی یا ردیفی میتوان کشت کرد؛ برای تولید حداکثر مقدار اسانس باید به صورت ردیفی کشت شود؛ پس از کاشت انجام غلتک سبک ضروری است و سبب ایجاد تماس بذر با خاک و تسریع در جوانه زدن و سبز شدن آن میشود؛ توصیه می شود پس از کاشت زمین را آبیاری کنید.
داشت
در طول رویش گیاه مبارزه با علفهای هرز ضروری است؛ یک تا دو هفته قبل از کاشت شوید استفاده از علف کش مرکازین به مقدار /۳/۴ تا ۵/۵ کیلوگرم در هکتار جهت از بین بردن علفهای هرز توصیه میشود؛ قبل از کاشت بذور از علف کش مالوران به مقدار چهار تا پنج کیلوگرم در هکتار میتوانید به صورت محلول پاشی استفاده کرد؛ وقتی که ارتفاع بوته به ۱۰ تا ۱۲ سانتیمتر رسید از علفکش آقالون به مقدار دو کیلوگرم در هکتار استفاده میشود؛ از آفات ،شوید شته ها هستند که میتوان از فوسدرین ۱ ۰ تا ۲/ ۰ درصد استفاده کرد از بیماریهای قارچی لکه سیاه شوید است که برای کنترل آن میتوانید از قارچکشهای فوندازول ۱۰ درصد دیتان ۲۰ درصد یا کاپیتال به صورت محلول پاشی قبل و بعد از گلدهی استفاده نمود.
برداشت
زمان مناسب برای برداشت پیکر رویشی قبل از ساقه دهی است؛ با کمی تاخیر یعنی از آغاز ساقه دهی میتوانید محصول را برداشت نمایید گیاهان را باید حداکثر از فاصله ۲۵ تا ۳۵ سانتی متری از سطح زمین برداشت کرد جهت استفاده از پیکر رویشی به عنوان ادویه باید پس از جمع آوری آنها را خشک کنید که این عمل را میتوانید در فضای آزاد و یا خشک کنهای الکتریکی در درجه حرارت ۴۰ تا ۵۰ درجه سانتیگراد انجام دهید؛ مقدار محصول پیکر رویشی خشک شوید ۳ ۰ تا ۵ تن در هکتار است که از چهار تا شش تن گیاه تازه به دست می آید.
در دانه های شوید ،کلسیم ،آهن ،منیزیم ،پتاسیم ،روی ویتامین A اسید آمینه ،ترئونین ،ایزولوسین ،لوسین لیزین متیونین فنیل آلانین ،والین آرژنین و هیستیدین؛ روغن فرار (لیمونن و کاروون) روغن ،ثابت پروتئین آلفا و بتا ،فلاندرن، دیل اتر پاراسمین میریستیسین موجود است ریشه گیاه شوید دارای اسانس است که ۹۵ درصد اسانس ریشه را آلفا و بتا پینن تشکیل می دهد.
شوید یکی از سبزیهای معطر و پرخاصیت است که در آشپزی ایرانی و سایر فرهنگهای غذایی جهان جایگاه ویژهای دارد. این سبزی خوشعطر نهتنها طعم غذاها را بهبود میبخشد، بلکه دارای ترکیبات مغذی و دارویی متعددی است که میتواند نقش مهمی در سلامت بدن ایفا کند.
شوید بهصورت تازه، خشک یا بهعنوان دمنوش مصرف میشود و هر شکل آن بخشی از خواص تغذیهای و درمانی این گیاه را حفظ میکند. در این مقاله، از صفر تا صد، تمام خواص درمانی و تغذیهای شوید را بررسی میکنیم تا با آگاهی کامل از فواید آن استفاده کنید.
شوید چیست و چرا اهمیت دارد؟
معرفی شوید
شوید با نام علمی Anethum graveolens از خانواده چتریان است و در آشپزی و داروسازی کاربرد فراوان دارد. این سبزی دارای برگهای سبز نازک و بوی خوشایند است و بهعنوان چاشنی در غذاهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
دلایل محبوبیت شوید
- عطر و طعم دلپذیر
- دسترسی آسان و قیمت مناسب
- ترکیبات مغذی و دارویی
- کاربرد در انواع غذاها و دمنوشها
ارزش غذایی شوید (بررسی کامل ترکیبات)
جدول ارزش غذایی شوید تازه (در 100 گرم)
| ماده مغذی | مقدار |
|---|---|
| کالری | 43 کیلوکالری |
| کربوهیدرات | 7 گرم |
| پروتئین | 3.5 گرم |
| فیبر | 2.1 گرم |
| ویتامین C | 85 میلیگرم |
| ویتامین A | 6,000 IU |
| ویتامین K | 1640 میکروگرم |
| پتاسیم | 738 میلیگرم |
| کلسیم | 208 میلیگرم |
ترکیبات فعال زیستی شوید
- فلاونوئیدها
- کاروتنوئیدها
- اسانسهای معطر
- آنتیاکسیدانها
خواص شوید برای سلامت دستگاه گوارش
کمک به هضم غذا
فیبر و ترکیبات فعال شوید:
- حرکات روده را تنظیم میکنند
- از یبوست جلوگیری میکنند
کاهش نفخ و گاز معده
دمنوش شوید:
- اسپاسم معده را کاهش میدهد
- نفخ و درد معده را تسکین میدهد
خواص شوید برای تقویت سیستم ایمنی
منبع غنی ویتامین C
شوید تازه:
- سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند
- مقاومت بدن در برابر عفونتها را افزایش میدهد
اثرات آنتیاکسیدانی
فلاونوئیدها و کاروتنوئیدها:
- رادیکالهای آزاد را خنثی میکنند
- از آسیب سلولی جلوگیری میکنند
خواص شوید برای سلامت قلب و عروق
کاهش فشار خون
پتاسیم و منیزیم موجود در شوید:
- فشار خون را تنظیم میکنند
- سلامت قلب و عروق را حفظ میکنند
کاهش کلسترول
برخی ترکیبات فعال:
- کلسترول بد (LDL) را کاهش میدهند
- خطر بیماریهای قلبی را کم میکنند
خواص شوید برای کنترل وزن
کمک به لاغری
شوید:
- کالری پایینی دارد
- به کاهش اشتها و افزایش سیری کمک میکند
مناسب برای رژیمهای غذایی
مصرف تازه یا بهصورت دمنوش:
- بدون اضافه کردن کالری اضافی
- مناسب برای میانوعدهها و سالادها
خواص شوید برای دیابت
کنترل قند خون
برخی مطالعات نشان میدهند که:
- ترکیبات فعال شوید میتوانند قند خون را کاهش دهند
- مصرف منظم به کنترل دیابت کمک میکند
نکات مصرف
- بهتر است بهصورت تازه یا دمنوش مصرف شود
- از مصرف بیش از حد پودر خشک بدون نظر پزشک خودداری شود
خواص شوید برای سلامت استخوانها
منبع غنی ویتامین K و کلسیم
ویتامین K:
- به افزایش تراکم استخوان کمک میکند
- خطر پوکی استخوان را کاهش میدهد
کلسیم موجود در شوید:
- به استحکام استخوانها و دندانها کمک میکند
خواص شوید برای پوست و زیبایی
جوانسازی پوست
آنتیاکسیدانها و ویتامین C:
- تولید کلاژن را افزایش میدهند
- از پیری زودرس پوست جلوگیری میکنند
کاهش التهاب و آکنه
دمنوش و روغن شوید:
- التهاب پوست را کاهش میدهند
- بهبود آکنه و جوشهای پوستی
خواص شوید برای مو
تقویت ریشه مو
ویتامینها و مواد معدنی:
- رشد مو را تحریک میکنند
- از ریزش مو جلوگیری میکنند
افزایش درخشندگی
استفاده از عصاره شوید در مو:
- موها را نرم و درخشان میکند
خواص شوید برای کودکان
کمک به رشد سالم
شوید:
- ویتامینها و مواد معدنی ضروری برای رشد کودکان را تأمین میکند
- تقویت سیستم ایمنی کودکان
کاربرد در غذای کودک
- اضافه کردن به سوپ و پوره
- استفاده در غذاهای خردسالان
خواص شوید برای سالمندان
کمک به سلامت قلب و استخوان
ترکیبات فعال شوید:
- به کنترل فشار خون و سلامت استخوانها کمک میکنند
هضم آسان
دمنوش شوید:
- برای معده حساس سالمندان مناسب است
خواص ضد التهابی و آنتیاکسیدانی شوید
مقابله با رادیکالهای آزاد
فلاونوئیدها و کاروتنوئیدها:
- اثرات ضد پیری دارند
- از آسیب سلولی جلوگیری میکنند
کاهش التهاب
مصرف دمنوش یا تازه شوید:
- التهاب مزمن بدن را کاهش میدهد
بهترین روشهای مصرف شوید
روشهای سالم
- تازه در سالاد و غذاها
- بهصورت دمنوش
- افزودن به سوپ و پورهها
نکات مهم
- حرارت زیاد باعث کاهش ویتامین C میشود
- مصرف تازه بیشترین خواص را حفظ میکند
میزان مصرف مناسب شوید
مقدار توصیهشده
- چند شاخه تازه در روز
- یا یک قاشق غذاخوری خشک در غذاها
تعادل در رژیم غذایی
مصرف همراه با سایر سبزیجات بهترین نتیجه را دارد.
عوارض احتمالی و موارد احتیاط
مصرف بیش از حد
ممکن است باعث:
- نفخ
- حساسیتهای گوارشی
حساسیتهای خاص
افراد مبتلا به آلرژی به خانواده چتریان باید احتیاط کنند.
نکات مهم در انتخاب و نگهداری شوید
انتخاب شوید تازه
- برگهای سبز روشن
- عطر قوی
- بدون زردی و پژمردگی
روش نگهداری صحیح
- در یخچال داخل کیسه دربسته
- مصرف طی چند روز برای حفظ تازگی
نکات کاربردی برای بهرهمندی کامل از خواص شوید
شوید یک سبزی معطر، کمکالری و سرشار از ویتامینها و آنتیاکسیدانهاست که میتواند نقش مهمی در سلامت قلب، استخوان، دستگاه گوارش و سیستم ایمنی داشته باشد. مصرف منظم آن در کنار یک رژیم غذایی متعادل، راهی ساده برای بهبود کیفیت تغذیه روزانه است.
برای بهرهگیری بهتر از خواص سبزیجات و ارتقای سبک زندگی سالم، مطالعه مطالب مرتبط دیگر میتواند اطلاعات ارزشمندتری در اختیار شما قرار دهد.
دیدگاهتان را بنویسید